ประเภทของไคเซ็น

ประเภทไคเซ็น

การแบ่งประเภทไคเซ็น แบ่งตามการเปลี่ยนแปลง 3 ประเภท

          1. การเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย เรียกว่า ไคเซ็นระดับบุคคล โดยเป็นความพยายามของคน ๆ เดียว เพื่อหาแนวทางในการปรับปรุงการดำเนินงานให้ดีขึ้น
          2. การเปลี่ยนแปลงปานกลาง เรียกว่า กิจกรรมกลุ่มขนาดเล็ก เป็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากการดำเนินการเป็นกลุ่ม เพื่อหาวิธีที่ดีกว่าในการปรับปรุงตามข้อกำหนดที่เป็นขั้นเป็นตอน
          3. การเปลี่ยนแปลงขนาดใหญ่ เรียกว่า นวัตกรรม เป็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากการลงทุนในเครื่องมือ อุปกรณ์หรือเทคโนโลยีใหม่ ๆ เพื่อเป็นทางเลือกสู่ความสำเร็จ

          หากตัดการเปลี่ยนแปลงขนาดใหญ่ คือ นวัตกรรมทิ้งไปก็จะเหลือไคเซ็น 2 ประเภท คือไคเซ็นที่ทำคนเดียว หรือไคเซ็นระดับบุคคล กับไคเซ็นที่ทำเป็นกลุ่มหรือเรียกว่ากิจกรรมกลุ่ม

ไคเซ็นระดับบุคคล

          เป็นไคเซ็นที่มีกระบวนการเรียบง่าย ไม่ยุ่งยาก ใช้เวลาไม่นาน หัวข้อเรื่องได้มาจากปัญหาที่พบเห็นโดยทั่วไปได้ง่าย เช่น ปัญหาน้ำมันหกบนพื้น การใช้เวลานานในการค้นหาสินค้า หรือหาสินค้าไม่ค่อยเจอ เอกสารผิด การจัดวางสินค้า, อุปกรณ์, เครื่องมือ ไม่เป็นระเบียบ ฯลฯ หัวข้อเรื่องประเภทนี้สามารถค้นหาแนวทางในการปรับปรุงงานได้เลย ไม่จำเป็นต้องใช้สถิติหรือเครื่องมือทางคุณภาพที่ซับซ้อน มีขั้นตอนการดำเนินงานง่าย ๆ 3 ขั้นตอนดังนี้

          1. การมองเห็นปัญหา คือ การสังเกตเห็นปัญหา การค้นหาปัญหา

          2. การออกไอเดีย คือ การคิดหาวิธีการแก้ไขปรับปรุง

          3. การลงมือทำ คือ การพิจารณาแนวทางหรือวิธีการปรับปรุง การตัดสินใจ การลงมือปฏิบัติ และการเขียนรายงานผล

ไคเซ็นเป็นกลุ่ม

          ไคเซ็นประเภทนี้เกิดจากปัญหาที่ซ้อนเร้น มองเห็นยากลำบาก ยากต่อการหาสาเหตุ เป็นปัญหาที่ปะปนกับงานประจำวัน เปรียบเสมือนภูเขาน้ำแข็งที่อยู่ใต้น้ำ การแก้ไขปัญหาต้องทำเป็นทีม ไคเซ็นเป็นกลุ่มนี้การจะหาสาเหตุและแนวทางในการปรับปรุงต้องอาศัยหลักการทางสถิติและเครื่องมือทางคุณภาพเข้ามาช่วย พนักงานควรได้รับการอบรมเรื่องเหล่านี้ก่อน และมีทักษะการสังเกต การวิเคราะห์ และความพยายามขั้นสูงพอสมควร ตัวอย่างปัญหาที่นำมาทำไคเซ็นเป็นกลุ่ม เช่น ปัญหาเรื่องคุณภาพไม่ได้มาตรฐาน การลดต้นทุน การลดความสูญเสีย ปัญหาเรื่องการบำรุงรักษา การผลิตชิ้นงานไม่ได้มาตรฐาน ฯลฯ

          หลายองค์กรเรียกไคเซ็นประเภทนี้แตกต่างกันออกไป เช่น Small Group Activity (SGA), QCC หรือการตั้งชื่อเท่ ๆ ให้กับกลุ่มของตนเอง แต่รูปแบบการดำเนินการก็คล้าย ๆ กัน คือแต่ละกลุ่มประกอบด้วยพนักงานตั่งแต่ 2 – 7 คน อาจจะมาจากหน่วยงานเดียวกัน หรือต่างหน่วยงานกันก็ได้ ร่วมกันปรับปรุงงานที่เกี่ยวข้องกัน มีเป้าหมายในการปรับปรุงร่วมกัน ซึ่งมี

ขั้นตอนการดำเนินการ 6 ขั้นตอน ดังนี้
          1. กำหนดหัวข้อเรื่องที่จะปรับปรุง
          2. วิเคราะห์กระบวนการปัจจุบัน
          3. กำหนดผลลัพธ์หรือเป้าหมายที่ต้องการปรับปรุง
          4. ค้นหาสาเหตุและแนวทางแก้ไข
          5. ทดสอบและปฏิบัติ
          6. วัดผลและรักษามาตรฐาน